STRONA GŁÓWNA

NAPISZ DO AUTORÓW CO MYŚLISZ O STRONIE !  PYTANIA ?  SUGESTIE...

POCHODZENIE MATERIAŁU ROZSZCZEPIALNEGO I PROMIENIOTWÓRCZEGO

MATERIAŁ ROZSZCZEPIALNY PRZEJĘTY PRZEZ CELNIKÓW TURECKICH
Materiał rozszczepialny przejęty przez tureckich celników (lipiec 2001).

· Wstęp · / Pochodzenie materiałów: rozszczepialnych i promieniotwórczych · / Pomoc USA dla Rosji i Turcji · / Przykłady przemytu niebezpiecznych substancji

Na naszych stronach bedziemy używali trzech podstawowych terminów. Pierwszy z nich to materiał nuklearny - pod pojęciem tym kryć się będą wszystkie materiały (surowce) wykazujące radioaktywność stosowane w energetyce jądrowej i ładunkach jądrowych, czyli również materiały rozszczepialne. Trzeba dodać, że w pismiennictwie amerykańskim pod pojęciem materiały nuklearne rozumie się zazwyczaj te, które można wykorzystać do skonstruwania ładunku jądrowego. Tak więc na naszych stronach termin materiały nuklearne ma szersze znaczenie.

By zrozumieć zagrożenia związane z terroryzmem nuklearnym należy rozróżniać jeszcze dwa bardziej szczegółowe pojęcia, których będziemy używać. Są to następujące terminy:
· materiał rozszczepialny - czyli taki, który może zostać wykorzystany do budowy ładunku jądrowego, ponieważ ulega reakcji rozszczepienia
· materiał promieniotwórczy - czyli wszystkie te substancje, które są promieniotwórcze, ale nie można z nich bezpośrednio wykonać ładunku jądrowego, więc nie jest rozszczepialny

POCHODZENIE MATERIAŁÓW ROZSZCZEPIALNYCH

Materiałem rozszczepialnym - nazywamy materiał, który może zostać wykorzystany do budowy ładunku jądrowego. Zazwyczaj jest to:

· Uran - 235, który jeśli posiada wzbogacenie powyżej 20 % nazywany jest powszechnie w terminologi angielskiej highly enriched uranium - HEU, czyli wysoko wzbogaconym uranem. Izotop U - 235 występuje w uranie naturalnym (czyli w tym, który obecny jest w otoczeniu i wydobywany). Jego ilość jest znikoma i wynosi tylko 0,72 %. Najwięcej w uranie naturalnym jest izotopu U - 238, który nie nadaje się do zastosowania w broni jądrowej. Do broni nuklearnej celowo wzbogaca się uran w izotop U - 235. Do chwili obecnej wyprodukowano na świecie kilka tysięcy ton HEU, w tym w ZSRR / Rosji według ocen ekspertów ponad 1200 ton. (Nieco więcej na temat wzbogacania izotopów uranu na stronie:
Niebezpieczne państwa: Irak, Iran, Korea Północna - groźba proliferacji. ).
· Pluton - 239 - czyli pierwiastek transuranowy (pochodzący z uranu). Pluton powstaje w reaktorze atomowym gdy na jądra uranu - 238 (podstawowego składnika paliwa stosowanego w energetyce jądrowej) oddziałują neutrony. Z wypalonego paliwa następnie w skomplikowanych procesach chemicznych pluton jest wydzielany. Dlatego też niezwykle ważne jest śledzenie losu paliwa opuszczającego reaktor jądrowy, gdyż może ono posłużyć do skonstrowania broni jądrowej. Podaje się, że obecnie w Rosji znajduje się około 100 ton plutonu wojskowego (czyli o składzie izotopowym Pu - 239).
· Uran - 233, który jest sztucznym izotopem uranu i nie występuje w naturze. Powstaje w reaktorze jądrowym na skutek przechwytywania przez jądra toru (który jest paliwem nuklearnym) neutronów. Uran - 233 jest bardzo rzadko wykorzystywany przy konstruowaniu ładunków nuklearnych.
UWAGA: zamieszczone powyżej opisy przemian jądrowych są bardzo uproszczone.

Wszystkie wspomniane materiały wykazują również promieniotwórczość - jednak pisząc o materiale rozszczepialnym będziemy mieli na myśli tylko wyżej wymienione substancje. Kontrola i ewidencja materiałów rozszczepialnych musi być niezwykle dokładna. Związane to jest z faktem, iż do zbudowania ładunku nuklearnego potrzeba około kilkunastu kilogramów uranu (U - 235), lub 6 - 8 kg plutonu (Pu - 239). Masa materiału rozszczepialnego uzależniona jest od techniki wykonania ładunku jądrowego.

[ UWAGA: za materiał rozszczepialny należy również uznać tak zwany pluton reaktorowy. Pod tym terminem kryje się substancja, w której składzie znajduje się kilka izotopów plutonu. Po wyjęciu z reaktora wypalone paliwo jądrowe zawiera rożne izotopy plutonu oraz izotopy innych pierwiastków. Pluton ze względu na możliwość zastosowania w broni jądrowej i energetyce jest zazwyczaj odzielany od reszty odpadów nuklearnych i magazynowany oddzielnie. Nie ma jednak on jeszcze wojskowej czystości, czyli nie składa się głównie z izotopu Pu - 239 (podstawowego izotopu rozszczepialnego). Podaje się, że przy wypaleniu siegającym w reaktorze 1008 megawatów pluton reaktorowy zawiera następujące izotopy: 55 % izotopu Pu - 239 (który jest materiałem wykorzystywanym w ładunkach jądrowych), 23 % izotopu Pu - 240 (ten izotop plutonu jest niezwykle niepożądany w ładunkach, gdyż ulega rozszczepieniu spontanicznemu co może doprowadzić do predetonacji ładunku), 2 % izotopu Pu - 238, 12 % izotopu Pu - 241, 8 % izotopu Pu - 242. Z plutonu reaktorowego można wyprodukowć ładunek nuklearny. Na szczęście jego użycie w tym celu jest utrudnione ponieważ:
· ilość materiału rozszczepialnego użytego w ładunku nuklearnym musi być większa o 30 - 40 % - co znacznie może utrudnić jego zdobycie
· pluton reaktorowy bardzo silnie promieniuje (około 6 razy silniej od czystego Pu - 239) - a więc jest nim niezwykle trudno manipulować bez zagrożenia życia
· pluton reaktorowy wydziela znaczne ilości ciepła (około 5 razy więcej od Pu - 239) - jego zastosowanie w ładunku nuklearnym wymagałoby systemu chłodzenia
· pluton reaktorowy zawiera dużą ilość izotopu Pu - 240 ulegającego samoistnemu rozszczepieniu co może przyczynić się do tego, że reakcja rozszczepienia nie zajdzie w pełni
Opisywane wyżej zagrożenie związane